Analyse van 10.673 waterovertredingen op Nederlandse binnenwateren (2023 tot en met 2025). Het aantal boetes daalde met 18,3%, de gemiddelde boete steeg met 14%.
De analyse begint in 2023 omdat dat het eerste volledige kalenderjaar was zonder coronabeperkingen op de watersport. Die liepen tot maart 2022. 2023 vormt daarmee het eerste 'normale' ijkjaar waarin patronen op het water onvertekend zichtbaar zijn.
Aantal en gemiddelde boete 2023-2025
De overtreding met het hoogste totaalbedrag in 2025 is varen zonder klein vaarbewijs I. 277 mensen kregen hiervoor een bekeuring, samen goed voor €117.390. Dat komt neer op een gemiddelde boete van €424, ruim het dubbele van de gemiddelde boete over alle overtredingen (€204).
Het volledige cluster 'varen zonder vaarbewijs' (in drie verschillende vormen) levert in 2025 de drie hoogste gemiddelde boetes van de hele dataset. Wie wordt bekeurd voor varen zonder klein vaarbewijs II betaalt gemiddeld €650, zonder vaarbewijs II terwijl wel I aanwezig is €550, en zonder klein vaarbewijs I €424. Tussen 2023 en 2025 daalde het aantal zaken in dit cluster van 392 naar 302. Bekijk onze cursussen Vaarbewijs 1, Vaarbewijs 2 en Marifonie.
Ranking op totaal boetebedrag in 2025. Varen zonder vaarbewijs I staat bovenaan.
Qua aantallen is te hard varen veruit de meest geschreven bekeuring op het water. Alleen al de categorie 'klein schip tot 6 km/h boven de toegestane snelheid' leverde in 2025 574 zaken op. Tellen we alle snelheidsovertredingen bij elkaar (kleine schepen, snelle motorboten en grote schepen), dan komen we in 2025 op 1.111 snelheidsboetes.
De boete loopt op met de overschrijding. Voor kleine schepen geldt een trap: tot 6 km/h te hard kost gemiddeld €102, van 6 tot 15 km/h €152, van 15 tot 25 km/h €240. Boven de 25 km/h te hard komen individuele gevallen voor met gemiddelde boetes tot €800.
Van alle snelheidsboetes in 2025 is 78% (869 zaken) geschreven aan kleine schepen, 20% (217 zaken) aan snelle motorboten en 2% (25 zaken) aan grote schepen.
Niet alle ontwikkelingen wijzen omhoog. Het aantal boetes voor varen zonder dodemansknop daalde tussen 2023 en 2025 van 409 naar 291 zaken, een afname van 118 bekeuringen. Ook het aantal zaken voor varen zonder vaarbewijs I daalde: van 365 naar 277, een afname van 88 zaken.
Tegelijk werd de gemiddelde boete in beide categorieen hoger. Varen zonder dodemansknop ging van gemiddeld €257 naar €290 per zaak (+13%), varen zonder vaarbewijs I van €376 naar €424 (+13%). Wie in 2025 wordt bekeurd voor een van deze overtredingen, betaalt dus meer dan in 2023, terwijl de kans op een bekeuring is gedaald.
Veel overtredingen zijn te voorkomen met basiskennis van de vaarregels. Een vaarbewijs is geen doel op zich, maar een middel voor veilig varen, voor jezelf en voor anderen op het water.
De kans op een boete is iets kleiner dan een paar jaar geleden. Maar wie er een krijgt, betaalt gemiddeld meer. Voor varen zonder klein vaarbewijs I betaalde een bekeurde schipper in 2025 gemiddeld €424. Voor de duurdere variant (zonder vaarbewijs II) gemiddeld €650.
De regels zijn duidelijk: voor de meeste motorboten op Nederlands binnenwater is een klein vaarbewijs I of II vereist. Wie geen vaarbewijs heeft, riskeert in 2025 gemiddeld €424 aan boete. Dat is ruim zes keer de prijs van de cursus Vaarbewijs 1 op vaarbewijs.nl.
Het totaal aantal geregistreerde vaarboetes neemt jaar op jaar af. In 2023 werden 3.857 zaken geregistreerd, in 2024 nog 3.668 en in 2025 nog 3.153. Dat is een afname van 18,3% in twee jaar tijd, en de daling is verspreid over de hele dataset, niet geconcentreerd in een paar feitcodes.
In dezelfde periode stijgt het slagingspercentage van het CBR-vaarbewijsexamen van 62,7% in 2023 naar 67,9% in 2025, een toename van 5,2 procentpunt. Bij Klein Vaarbewijs 1 (rivieren, kanalen, meren) is de stijging het sterkst: van 60,7% naar 67,9%, een plus van 7,2 procentpunt. Tegelijk werden er minder bekeuringen uitgeschreven voor varen zonder klein vaarbewijs I: van 365 zaken in 2023 naar 277 in 2025, een afname van 24%.
Een hoger kennisniveau hangt op papier samen met minder overtredingen, maar dat is niet het volledige verhaal. Het absolute aantal geslaagden verandert nauwelijks (21.125 in 2023, 21.389 in 2025) en het stijgende slagingspercentage komt vooral doordat een kleinere groep examenkandidaten een groter deel in een keer haalt. Naast kennis spelen ook gedrag op het water, de intensiteit van handhaving en omstandigheden zoals weer en vaaractiviteit een rol in de afname van het aantal boetes. De cijfers wijzen op een samenhang, niet op een eenduidige oorzaak.
CBR-examens en slagingspercentage
Op basis van gemiddelde boetes uit dit onderzoek en cursusprijzen van vaarbewijs.nl.
Gemiddelde boetes komen uit onze dataset 2025 (aggregaten per feitcode). Cursusprijzen volgens vaarbewijs.nl op mei 2026. Slagen voor het CBR-examen is vereist voor een geldig vaarbewijs.
Korte check op basis van de informatie op vaarbewijs.nl.
Indicatieve check op basis van publieke informatie van vaarbewijs.nl. Voor specifieke situaties (professioneel vervoer, zeilschepen boven bepaalde oppervlaktes, commerciele vaart) gelden aanvullende regels.
De volledige dataset achter dit onderzoek. Sorteer door op een kolomkop te klikken; zoek op feitcode of trefwoord.
Bron. Open data CJIB / OM betreffende waterovertredingen op Nederlandse binnenwateren, aggregaten per feitcode voor de jaren 2023, 2024 en 2025. Bedragen zijn totalen van opgelegde boetes in euro (excl. administratiekosten). Gemiddelde boete per overtreding = totaalbedrag / aantal zaken.
De verschillen tussen gemeenten zijn groot. Vooral gemeenten met drukke vaargebieden, populaire recreatieroutes of veel snelvaarzones laten relatief veel overtredingen zien. Denk aan gebieden met intensieve recreatievaart, sloepenverhuur of grote aantallen passerende boten tijdens het watersportseizoen.
De kaart met waterovertredingen per gemeente laat zien waar handhaving en vaarverkeer samenkomen. In sommige gemeenten gaat het vooral om snelheidsovertredingen, terwijl in andere gemeenten vaker wordt gecontroleerd op vaarbewijs, dodemansknop of veiligheidsregels. Daarmee geeft de kaart niet alleen inzicht in waar veel wordt bekeurd, maar ook waar de druk op het water het grootst is.
Bron: open data CJIB · visualisatie via LocalFocus
Ook op provinciaal niveau zijn duidelijke verschillen zichtbaar. Provincies met veel recreatievaart, meren, rivieren of toeristische vaargebieden registreren structureel meer overtredingen dan provincies met beperkt vaarverkeer. Vooral Noord-Holland, Friesland, Zuid-Holland en Zeeland behoren traditioneel tot de provincies met de meeste controles en geregistreerde zaken.
De provinciale kaart maakt zichtbaar hoe sterk vaarintensiteit, toerisme en regionale handhaving samenhangen met het aantal boetes op het water. Tegelijk zegt een hoog aantal overtredingen niet automatisch dat er onveiliger wordt gevaren. In drukke vaargebieden vinden simpelweg meer controles plaats en zijn meer vaarbewegingen zichtbaar binnen de handhavingsdata.
Bron: open data CJIB · visualisatie via LocalFocus